Туган як

Кояш – сәламәт яшәү чыганагы

Көзге-кышкы депрессия төньяк ярымшарда яшәүчеләрдә сезонлы аффектив тынычсызлык (САТ) рәвешендә еш очрый. Россиянең Төньяк һәм Үзәк районнарына Татарстан һәм Башкортстан да керә. Әлеге депрессия нәтиҗәләрен телевизор кабызгач ук яңалыклар-дан белеп була: үз-үзенә кул салулар, үтерүләр, ярсыган килеш башка сыймаслык кыланышлар, котырулар... Еш кына Түбән Кама күген болытлар каплый, кояшлы көннәр...

Көзге-кышкы депрессия төньяк ярымшарда яшәүчеләрдә сезонлы аффектив тынычсызлык (САТ) рәвешендә еш очрый. Россиянең Төньяк һәм Үзәк районнарына Татарстан һәм Башкортстан да керә. Әлеге депрессия нәтиҗәләрен телевизор кабызгач ук яңалыклар-дан белеп була: үз-үзенә кул салулар, үтерүләр, ярсыган килеш башка сыймаслык кыланышлар, котырулар...
Еш кына Түбән Кама күген болытлар каплый, кояшлы көннәр сирәк эләгә. Димәк, организм 5 ай буе кояшсыз торып төшенкелеккә бирелә. Шәһәр төзелә башлаганда кояшны сентябрьдән мартка кадәр җидешәр ай күрмәгән еллар була иде. Дөрес, Раштуа суыкларында кояш яртышар сәгатькә чыгып алды алуын.
Ир һәм хатын-кызлар климаксы вакытында кешеләрнең күпчелегендә гипоандрогения барлыкка килә, ягъни җенси гормоннар саны кими. Бу исә күп кенә авыруларга китерә: остеопороз, умыртка баганасы белән бәйле чирләр, сөяк тукымасының тыгызлыгын югалтуы һ.б. Шуңа күрә мин еш кына авыруларга көн саен «Д» витамины һәм балык мае, атнага бер мәртәбә цинк белән селен эчәргә кушам.
Урамда йөргәндә дә кояшка таба борылырга тырышыгыз. Көн саен 15 минут кына булса да ультрафиолет нурларда «коенып» алыгыз. Тиредә «Д» витамины синтезлашу өчен шул да җитә. Ул исә кальцийның үзләштерелүенә ярдәм итә. Кояш яктысы кәефне дә күтәрә, САТ авыруыннан котылу чарасы да. Чыгышлары белән Урта Азиядән булган үзбәк, таҗик хатыннарында депрессия дә, остеопороз да күзәтелми. Алар унар бала табып та сау-сәламәт кала. Чыннан да, алар - кояш балалары.
Күпчелек кешедә сезон алышынгач барлыкка килүче йокы бозылу, аппетит югалу, кәеф үзгәрүләр көнкүреш активлыгын киметми. Әмма андыйлар эшләгән эштән тәм тапмый башлый, арый, ә язын хәлләре әйбәтләнә. САТ кичерүчеләр бер дә юктан тынычсызлана, ярсый, углеводлы ризык күбрәк ашый, авырлыкларны авыр кичерә һ.б. Мондый чакта дәвалау чарасы буларак яктылык белән дәвалау һәм депрессиягә каршы дарулар кулланыла.
Ә менә Германия, Япония халкы әлеге проблеманы ничек хәл итә соң?
Страсбург шәһәреннән 120 километр ераклыкта атаклы Баден-Баден немец курорты урнашкан. Рим императоры Каракала, Германияне яулап алгач, сенаторларына су коену өчен махсус корылма төзеттергән. Җылылыгы 60 градус булган таудан агып чыккан су корылмаларга агып төшә. Заманча таләпләргә туры китереп, немецлар бу урынны башка илләрдән байлар килерлек итеп ясаганнар. Биредә «җәннәт» бакчасы төзеп, хәтта ясалма кояш та булдырганнар.
Япониядә шулай ук кояш күренми диярлек. Әмма диңгез ризыкларын ашап, халык үзен витамин дефицитыннан саклап кала. Аларда хәтта чәй дә суүсемнән ясала. Токио шәһәре янәшәсендә японнар 100 меңгә кадәр кеше сыйдырышлы сәламәтләндерү шәһәре булдырганнар. Биредә нанокүбекле күлдә коенып, ультрафиолет һәм инфракызыл нурлар белән дәваланалар.
Берничә дистә ел элек минем шәһәребездә дәвалау-тернәкләндерү үзәге төзү тәкъдимемне кабул итеп, минераль су чыгару скважиналары борауланды, Сарсаз-Бли сазлыгы ләме тикшерелде. Дәвалау чаралары комплексына яктылык, ультрафиолет һәм инфракызыл нурланыш белән дәвалау да керә иде. Диета дәваханәсе төзелеше дә тәмамланды.
Әмма язмыш үзенчә хәл итте. Диета дәваханәсе - шәһәр музеена, тернәкләндерү комплексы поликлиникага әйләнде.
Кояш яктысын күрмичә яшәү сәламәтлегебезгә зыян китерә. Бәлки ниндидер чаралар күрергә вакыт җиткәндер? Экологиясе начар булган шәһәрдә яшәргә мәҗбүр булган кешеләр өчен бу зур һәм җаваплы эшне башкарырга кирәк. Ә сез ничек уйлыйсыз?
Гамир ИСМӘГЫЙЛЕВ,
Россиянең атказанган табибы.
Фото citol.ru сайтыннан алынды.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 18 май 2018 - 13:31
    Сугышлар булмасын, дип сорый Безнең әти белән әнине авылда бик хөрмәт итәләр иде. Әти – фронтовик, әни – күпләр кебек, күп кенә михнәтләр күргән тыл хезмәтчәне. Икесе дә Түбән Кама районында туып үскәннәр, әмма бер-берсе белән 1951 елда гына танышканнар.
    32
    0
    0
  • 18 май 2018 - 13:21
    Подъездга керерлек түгел… Сөембикә урамындагы 72нче йорт, Тынычлык урамындагы 14 нче йорт янындагы чүп үләне баскан бушлыкта Нефтехимиклар паркы төзелгәч, бик шатланган идек. Ялгышканбыз икән…
    28
    0
    0
  • 18 май 2018 - 13:18
    Яңа аллея Түбән Камада риэлторторлар үз аллеяләрен булдырганнар.
    26
    0
    0
  • 18 май 2018 - 13:17
    Түләмиләр Түбән Камада җылылык сезоны майда тәмамланса да, кешеләр бурычларын капларга ашыкмый.
    14
    0
    0
  • 4 май 2018 - 12:59
    Нижнекамск читает Габдуллу Тукая--2018. Выпуск 1
  • 27 апрель 2018 - 12:41
    Футбол буенча дөнья чемпионаты узганда Казанда 12 кинотамаша булачак
  • Безне яратып укыйлар
Реклама
  • 18 май 2018 - 13:31
    Үзгәрешләргә әзерме? Әзер! Түбән Кама муниципаль районы башлыгы Айдар Метшин журналистлар өчен шәһәрдәге төзелүче һәм төзекләндерелүче объектлар буенча күчмә утырыш уздырды.
    30
    0
    1
  • 15 май 2018 - 10:49
    Саксызлыкмы, әллә махсус зыян итәләрме? Узган атна ахырында янгыннар күп булды. Янгын сүндерүчеләрнең кисәтүләренә карамастан, кешеләр куркынычсызлык кагыйдәләрен үтәми.
    47
    0
    1
  • 18 май 2018 - 11:40
    Ата-ана яратуын тоймагач... Җәмәгать транспортында, бигрәк тә ерак арага барганда, янәшәңдә утыручы белән сөйләшеп барсаң, юл кыскарак та, җиңелрәк тә тоела. Тик бу юлы янәшәмдә утырган кыз баланың үз тормышы турында сөйләве минем юлымны кыскартмады. Алай гына да түгел, мине тирән уйга салды.
    36
    0
    1
  • 18 май 2018 - 13:31
    Сугышлар булмасын, дип сорый Безнең әти белән әнине авылда бик хөрмәт итәләр иде. Әти – фронтовик, әни – күпләр кебек, күп кенә михнәтләр күргән тыл хезмәтчәне. Икесе дә Түбән Кама районында туып үскәннәр, әмма бер-берсе белән 1951 елда гына танышканнар.
    32
    0
    0
  • 18 май 2018 - 13:31
    Үзгәрешләргә әзерме? Әзер! Түбән Кама муниципаль районы башлыгы Айдар Метшин журналистлар өчен шәһәрдәге төзелүче һәм төзекләндерелүче объектлар буенча күчмә утырыш уздырды.
    30
    0
    1
  • 18 май 2018 - 13:21
    Подъездга керерлек түгел… Сөембикә урамындагы 72нче йорт, Тынычлык урамындагы 14 нче йорт янындагы чүп үләне баскан бушлыкта Нефтехимиклар паркы төзелгәч, бик шатланган идек. Ялгышканбыз икән…
    28
    0
    0
  • 18 май 2018 - 13:18
    Яңа аллея Түбән Камада риэлторторлар үз аллеяләрен булдырганнар.
    26
    0
    0
  • 18 май 2018 - 10:30
    Туктамыйм Кайчандыр сары төскә буялган, пычрак «шестерка»да авылдан килүче Динарисны шәһәр урамына керүгә ГАИ инспекторы туктатты. «Машинагыз пычрак, номеры күренми, штраф түләргә туры киләчәк», – дип, яшь инспектор аның документларын тикшерә башлады.
    22
    0
    0
  • 18 май 2018 - 11:48
    Яшь шахматчылар җиңү яулады 29 апрельдән 2 майга кадәр «Зәңгәр күл» балалар сәламәтләндерү лагеренда сугышчы-интернационалист Олег Моисеев истәлегенә багышланган 30нчы юбилей шахмат ярышлары үтте.
    21
    0
    2
  • 18 май 2018 - 11:29
    Бөтен татар бер Казанда җыелышты Соңгы вакытта телебез бетеп килә дигән сүзләрне еш ишетергә туры килгән чорда, милләтебезнең һичкайчан юкка чыкмавын тагын бер кат дәлилләүче чарада катнашырга туры килде миңа. 22-25 апрельдә мәркәзебез Казанда татар теле һәм әдәбияты буенча VI Халыкара олимпиада узды. Дөньяның кайсы җиреннән генә килмәгән иде монда татарлар! Кытай, Финляндия, Төркия, Казахстан, Япония, Франция, Эстония, Индонезия... Гаҗәп бит!
    17
    0
    0
Ночной режим