Туган як

Күңелле балачак мизгелләре

Узган гасырның алтмышынчы еллары башы. Авыл кешеләре ипине туйганчы ашый башлаган чаклар дип тә әйтергә була аны. Һәрхәлдә, өлкән авылдашлар шулай искә ала. Сугышның беткәненә дистә ярым еллар узып киткән, репрессияләргә хөкем чыгарганга да күпмедер вакыт узган. Авыл кешеләренең: «Инде дөнъяның ямен күрә, сизә башладык», - дигәннәре исемдә. Әлбәттә, сугыштан...

Узган гасырның алтмышынчы еллары башы. Авыл кешеләре ипине туйганчы ашый башлаган чаклар дип тә әйтергә була аны. Һәрхәлдә, өлкән авылдашлар шулай искә ала. Сугышның беткәненә дистә ярым еллар узып киткән, репрессияләргә хөкем чыгарганга да күпмедер вакыт узган. Авыл кешеләренең: «Инде дөнъяның ямен күрә, сизә башладык», - дигәннәре исемдә. Әлбәттә, сугыштан кайтмаган һәм гаепсезгә халык дошманы дип аталган туганнар һәрбер гаиләдә дә булган һәм ул күңелләргә тынгы бирми, беркайчан да онытылмас кайгы булып саклана. Шулай да без - балачага гамьсез халык бит, әле аларын ук белеп бетермибез. Әти-әниләребез караңгыдан торып, иртәнге эшләрне карый башлый, ә без рәхәтләнеп йокы «симертәбез»...
Әтиебез өйгә утын кертеп бирә дә кире ишегалдына маллар карарга чыгып китә. Әнкәебез өй эшләрен карый башлый. Без әле җылы юрган астында тәмле төшләр күрә-күрә йоклыйбыз. Мич ягыла. Юрган астында булсак та, аның кызгылт-сары ялкын шәүләсе читтән үк күренеп тора. Әгәр утыннар арасына кипмәгәне эләккән булса, аның киселгән башыннан пар чыга, чыжлау тавышы ишетелеп тора. Ул - үзенә күрә бер симфония! Аның үзгәреп китә торган чытырдау авазы тәлинкәләр чыңлавын хәтерләтә кебек.
Мичнең аралык ягында, казан куя торган чуен плитәнең берсендә - дүрт, икенчесендә өч алып куела торган боҗрасы бар. Әнкәебез янып бетә язган кисәүләрне бәләкәй кисәү агачы белән шул плитә астына тартып куя да, берсенең боҗрасын алып, шунда чишмә суы салынган яшел чәйнекне кайнатырга куя. Чишмә суын без ташыйбыз. Кем нинди савыт күтәрә ала инде. Өч кыз арасында бер малай буларак, әле миңа әнкәй вак утын да алып керергә кушачак. Соңрак чәйнек астына өстәргә, савыт-саба юарга су җылытырга кирәк бит. Шул арада чуен чүлмәкне мичкә утыртабыз: әбәткә кайтуга азык әзер булырга тиеш.
Әкренләп мичтә кызгылт-сары ялкыннар сүнә. Пешәргә табага көлчә куела, зур апабыз торып, әнкәйнең «кул астына керә». Көлчә нык кабара башласа, әлүмин калак белән ике-өч җиренә басыла, аның эзе сындырырга җайлы булып кала. Без - калган өч туган, күзләрне уалап берәм-берәм торганда, әтиебезнең малларны карап бетереп ютәлләгәне ишетелә башлый (фронтта тәмәке тартканга күрә, аның шундый ютәлли торган гадәте бар иде, тәмәкедән арынгач, ул ютәле бетте).
Чәй кайнаган, көлчә пешкән. Суынмасын өчен эмаль тәлинкә өстенә сөлге ябылган, майлау өчен сары май салынган савыт эченә каз канаты куелган. Алтыбыз да җыелып табынга утырабыз, сөтле чәйне кабарган көлчәләр кабып эчәбез.
Хәзер инде без укырга, (әтиебез эшкә чыгып киткән инде) әнкәй белән бергә дәррәү чыгып китәргә җыенабыз. Шул арада әнкәй мичне томалый, әзерләп куелган чуен чүлмәкнең өстенә шул зурлыктагы табаны каплап, «ухват» белән мичкә - янып бетмәгән күмерләр янына куя. Эченә нәрсә салынганы күренми, без аны укудан кайткач кына беләбез (каз канаты салынган итле ботка да булырга мөмкин).
Яңадан өйгә җыелгач, тоткалы калай мич капкачы читкә алып куела, мичтән әле суынып та бетмәгән чуен чүлмәк алына. Әнкәй аның өстендәге көлен өргәч, өйгә тәмле төтен исе сеңгән өйрәле азык исе тарала. Әле туралган ит тә өстәлгән булса!.. Балыкка баргач, учакта пешергән «уха» ише генә түгел бу, күпкә хуш ислерәк. Чынлап та, аны тоярга кирәк! Шулчак ашыгып тешләүдән, йә йотудан телеңне сакла гына инде! Кая ул, «тәмле булган» дип мактау, әле безнең гамьсез чак бит. Әтиебез бәлки мактаган да булыр иде, эштән кайтып җитмәгән.
Ашадык, тамак тук. Маллар астын чистартып, анда салам түшәп куям да уенга «сызам». Малайлар көтә. Дәрес әзерләргә уйнаганнан соң да вакыт җитәр әле. Соңгысы бик теләп эшләнә торган эш түгел иде минем өчен. Татар халык әкиятләре калын китап булса да, күңеллерәк укыла. Чөнки кызык: анда батыр егет тә, дию пәриләре дә, чытырман урманнар да бар.
Васил КАМАЛОВ.
Фото myemail.constantcont сайтыннан алынды.

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 17 апрель 2018 - 08:03
    ЯҢАЛЫКЛАР Яңа билгеләнү Үзәк дәваханәнең оештыру-методик бүлегенә җитәкче итеп Ольга Куракина билгеләнде. Моңа кадәр бу вазифаны Зөлфия Бигашева башкарган. Ольга Куракина медицинада 17 ел эшли. Хезмәт юлын 2 нче шәһәр дәваханәсендә акушер-гинеколог булып башлаган. 2009 елдан узи табибы булып эшли. Яңа вазифа белән беррәттән, ул моңа кадәр башкарган эшен дә дәвам...
    17
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:56
    Шәһәр ямьләнә башлады Март-апрель - кыштан соң кардан арчылган урамнарны, ишегалларын чүп-чардан арындыру вакыты. Бу уңайдан, шәһәребездә һәм районда чисталык икеайлыгы игълан ителүе турында язган идек инде. Шәһәр предприятиеләре һәм оешмалары хезмәткәрләре алдына 1 Май бәйрәменә кадәр Түбән Кама урамнарын тәртипкә китерү бурычы куелды. Бу көннәрдә чүп-чардан арындыру өмәләре дәвам итә. Өмәләрне үткәрү...
    16
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:41
    Тормыштагы зур сынаулар аша Бу галәмдә хәтта кар бөртекләре дә бер-берсенә охшамаган. Кеше язмышлары турында сөйлисе дә юк. Һәркайсыбызның үз юлы, үз сукмагы бар. Тик шунысы уртак: җир йөзенә без барыбыз да яратырга, бәхетебезне табарга килгәнбез. «Мәхәббәт дигән очар кош бардыр, канатлары пардыр...» - дигәннәр бит борынгы бабаларыбыз да. Җәмгыятьнең нигезен гаилә тәшкил итә....
    20
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:36
    Китапхәнәләрдә Безнекеләр беренче «Апуш» үзәк балалар китапханәсе республикакүләм конкурста җиңгән. ТР Мәдәният министрлыгында китапханәләрнең узган елгы эшчәнлегенә нәтиҗә ясалган. «Лидер» һәм «Иҗади эзләү» республикакүләм конкурсының «Иҗади эзләү» номинациясендә Түбән Каманың «Апуш» үзәк балалар китапханәсе беренче урын алган. Мәдәният министры урынбасары Эльвира Камалова шәһәребезнең китапханәләр системасы директоры Гөлназ Арслановага диплом тапшырган. Очрашуга...
    13
    0
    0
  • 18 март 2018 - 19:54
    Рөстәм Миңнеханов: Без сезнең белән киләчәгебезне сайладык!
  • 16 март 2018 - 12:17
    2018 елда Татарстанда арендалы торак программасы буенча 730 фатир төзеләчәк
  • Безне яратып укыйлар
Реклама
  • 17 апрель 2018 - 08:07
    Эш дәвам итәчәк
    Һава шартлары яхшы булса, бакчаларга автобуслар 21 апрельдән йөри башлаячак. Узган елдагыча, ташлама белән йөрү мөмкинлеге сакланачак. Бу хакта Түбән Кама шәһәре һәм районы җитәкчеләре киңәшмәсендә шәһәр мэры Айдар Метшин сөйләде. Татарстанда бакчачыларга ярдәм итү программасы 2017 елдан тормышка ашырыла. Түбән Кама районы аны гамәлгә кертүдә зур уңышларга ирешкән. Проектны...
    15
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:41
    Тормыштагы зур сынаулар аша Бу галәмдә хәтта кар бөртекләре дә бер-берсенә охшамаган. Кеше язмышлары турында сөйлисе дә юк. Һәркайсыбызның үз юлы, үз сукмагы бар. Тик шунысы уртак: җир йөзенә без барыбыз да яратырга, бәхетебезне табарга килгәнбез. «Мәхәббәт дигән очар кош бардыр, канатлары пардыр...» - дигәннәр бит борынгы бабаларыбыз да. Җәмгыятьнең нигезен гаилә тәшкил итә....
    20
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:29
    Бәрелешкәннәр... Спорт урамында биш машина катнашында зур авария булган. Светофорның яшел уты янгач кузгалып киткән дүрт автомобильгә каршы яктан зур тизлек белән килүче «Volkswagen Touareg» машинасы бәрелгән. Бер хатынның умыртка баганасының муен өлеше җәрәхәтләнгән. Икенчесенең гомерен куркынычсызлык мендәре саклап калган - «Volkswagen» автомобиле беренче булып аның автомобиленә бәрелгән. Шулай да битендә...
    17
    0
    1
  • 17 апрель 2018 - 08:03
    ЯҢАЛЫКЛАР Яңа билгеләнү Үзәк дәваханәнең оештыру-методик бүлегенә җитәкче итеп Ольга Куракина билгеләнде. Моңа кадәр бу вазифаны Зөлфия Бигашева башкарган. Ольга Куракина медицинада 17 ел эшли. Хезмәт юлын 2 нче шәһәр дәваханәсендә акушер-гинеколог булып башлаган. 2009 елдан узи табибы булып эшли. Яңа вазифа белән беррәттән, ул моңа кадәр башкарган эшен дә дәвам...
    17
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:56
    Шәһәр ямьләнә башлады Март-апрель - кыштан соң кардан арчылган урамнарны, ишегалларын чүп-чардан арындыру вакыты. Бу уңайдан, шәһәребездә һәм районда чисталык икеайлыгы игълан ителүе турында язган идек инде. Шәһәр предприятиеләре һәм оешмалары хезмәткәрләре алдына 1 Май бәйрәменә кадәр Түбән Кама урамнарын тәртипкә китерү бурычы куелды. Бу көннәрдә чүп-чардан арындыру өмәләре дәвам итә. Өмәләрне үткәрү...
    16
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 08:07
    Эш дәвам итәчәк Һава шартлары яхшы булса, бакчаларга автобуслар 21 апрельдән йөри башлаячак. Узган елдагыча, ташлама белән йөрү мөмкинлеге сакланачак. Бу хакта Түбән Кама шәһәре һәм районы җитәкчеләре киңәшмәсендә шәһәр мэры Айдар Метшин сөйләде. Татарстанда бакчачыларга ярдәм итү программасы 2017 елдан тормышка ашырыла. Түбән Кама районы аны гамәлгә кертүдә зур уңышларга ирешкән. Проектны...
    15
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 06:12
    Шигъри тәлгәшләр Таң каршылыйм Санаган юк һәм шуңа да Әйталмыйм төгәл санын. Каршылыйм, тәүге күргәндәй, Язның ничәнче таңын. Әллә җирдә яз булганга, Баш әйләнгәли кайчак. Әйтерсең, мин бу якларга Ерактан килгән качак. Сулыйм дисәң, һавасы саф, Уй уйларга да уңай. Кошлары да сайрый сыман Бу якта гына шулай. Булса икән җиңел генә...
    13
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:36
    Китапхәнәләрдә Безнекеләр беренче «Апуш» үзәк балалар китапханәсе республикакүләм конкурста җиңгән. ТР Мәдәният министрлыгында китапханәләрнең узган елгы эшчәнлегенә нәтиҗә ясалган. «Лидер» һәм «Иҗади эзләү» республикакүләм конкурсының «Иҗади эзләү» номинациясендә Түбән Каманың «Апуш» үзәк балалар китапханәсе беренче урын алган. Мәдәният министры урынбасары Эльвира Камалова шәһәребезнең китапханәләр системасы директоры Гөлназ Арслановага диплом тапшырган. Очрашуга...
    13
    0
    0
  • 17 апрель 2018 - 07:22
    Рәхмәт әйтүче табылмады Безнең Түбән Уратма авылында күп еллар чуаш халкының «Көмеш чишмә» фольклор ансамбле эшләп килә. Бу ансамбльгә чуаш халкының өлкән яшьтәге абый-апалары (60-80 яшьлекләр) йөри. Алар инде берничә тапкыр Казанда да чыгыш ясадылар. Быел татар әби-апалары катнашында «Кызыл Тау» фольклор ансамбле оештырылды. 8 Март Халыкара хатын-кызлар көне уңаеннан, авылыбыз үзешчәннәре концерт...
    12
    0
    0
Ночной режим